Hacivat ve Karagöz

Karagöz ve Hacivat taklide ve karşılıklı konuşmaya dayanan, iki boyutlu tasvirlerle bir perdede oynatılan gölge oyunudur. Karagöz oynatıcısına hayali, hayalbaz denir. Yardımcıları çırak, yardak, dayrezen, sandıkka’dır. Oyunda konuşmaların değişmesi baş hareketleriyle yapılır.
Bu iki karekterin gerçekten yaşayıp yaşamadığı, yaşadıysa nerede nasıl yaşadığı kesin olarak bilinmemektedir. Anlatılanlar rivayete dayanır, zira gerçekten yaşamış olsalar bile büyük ihtimalle bahsedilen dönemde tarih kitaplarına girecek kadar önemli bulunmamışlardır.

Rivayete göre Hacivat ve Karagöz, Orhan Gazi devrinde yaşamış cami yapımında çalışan iki işçidir. Kendileri çalışmadıkları gibi diğer işçilerin de çalışmasını engellemektedirler. Orhan Gazi’nin, “cami vaktinde bitmezse kelleni alırım” dediği cami mimarı, caminin vaktinde bitmemesine Karagöz ve Hacivat’ı şikayet eder. Bunun üzerine bu ikili başları kesilerek idam edilir. Karagöz ve Hacivat’ı çok seven ve ölümlerine çok üzülen Şeyh Küşteri, ölümlerinin ardından kuklalarını yaparak perde arkasından oynatmaya başlar. Bu sayede Hacivat ve Karagöz tanınır.

Hacivat’ın asıl adının Hacı İvaz ve ya Haci Cevat olduğu söylenir. Hacivat karakteri düzeni temsil eder. Nabza göre şerbet verir. Kişisel çıkarlarını her zaman ön planda tutar. Eğitimli olmasından dolayı Osmanlıca konuşmayı sever. Hemen herkesi tanır, onların işlerine aracılık eder. Alın teriyle çalışıp kazanmaktan çok Karagöz’ü çalıştırarak onun sırtından geçinmeye bakar. Rol icabı değişik kıyafetler içinde Keçi Hacivat, Çıplak Hacivat, Kadın Hacivat, Kahya Hacivat gibi farklı tasvirleri vardır.

Karagöz ise oyunun hiç şüphesiz başrol oyuncusudur. Okumamış bir halk adamıdır ve düz Türkçe konuşur. Hacivat’ın kullandığı Osmanlıca kelimeleri anlamaz ve onlara yanlış anlamlar yükler. Mesela Salıncak adlı oyununda durmadan kendisine vuran Karagöz'e, Hacivat neden bütün sorduğu sorulara kendi sorularına benzeyen cevaplar verdiğini sorar. Devamında ise, Hacivat'ın Vurmanızdan aksâ-yı murâd? sorusuna, Aksaray'da murtad babandır diye cevap verir . Her işe burnunu sokar,her işe karışır, sokakta olmadığı zaman da evinin penceresinden uzanarak ya da içerden seslenerek işe karışır. Dobra, zaman zaman patavatsız yapısından dolayı ikide bir zor durumlarda kalırsa da bir yolunu bulup işin içinden sıyrılır. Çoğu zaman işsiz, geçim derdindedir. Hacivat’ın bulduğu işlere girip çalışır. Başında ışkırlak adı verilen oynak bir şapka vardır.

Hacivat ve Karagöz oyunundaki karakterler kısaca şunlardır:
Hacivat, Karagöz, Zenne, Hikmet Ağa, Tuzsuz Deli Bekir, Arap, Frenk, Zeybek, Tiryaki,Çelebi,Arnavut

Tekniği: Oyun 100×180′lik bir bez perde üzerine (oyuna göre boyut değişebilir) aksettirilen tasvirlerin gölgelerinin konuşturulmasıdır. Kenarları çiçekli bez perde patiskadandır. Asıl perdeye ayna denir. Perde arkasındaki peş tahtası üzerindeki şem’a ile bu gölgelendirme sağlanır.

Tasvirler manda, dana, deve derisinden yapılır. Deri saydamdır, nevrekan’la kesilip kök boyasıyla boyanır. Hareketli yerleri kirişle tutturulur, değnek delikleri açılır. 30-40 cm olan tasvirleri oynatmak için 60 cm lik değnekler kullanılır…

Bana göre gelmiş geçmiş en güzel türk filmlerinden biri, Hacivat Karagöz neden öldürüldü? filmin müzikleri de film de kusursuz ve bol emekli bir çalışma. Defalarca seyretsem bıkmam , defalarca dinlesem sıkılmam dediklerimden...

Hacivat Karagöz Neden Öldürüldü?

Filmin yapım yılı : 2005/2006


Yönetmen Ezel Akay, Senarist Levent Kazak, Oyuncular Haluk Bilginer, Beyazıt Öztürk, Şebnem Dönmez, Güven Kıraç, Levent Kazak,Ayşe Tolga, Ayşen Gruda, Altay Özbek,Hasan Ali Mete,Serdar Gökhan, Ragıp Savaş


Tarihsel Doğruluk: 
1312 yılında Anadolu beylikleri İlhanlılara karşı ayaklandı. Filmde Eşrefoğlu'nun(Ezel Akay) Demirtaş (Tatar) ile savaşması bu ayaklanma dönemine denk gelir. Bu dönemde Pervâne Muineddin(Güven Kıraç) çift taraflı siyaseti ile göze çarpmaktadır. İki yıl süren ayaklanmalar 1314’de İlhanlı hükümdarı Olcaytu'nun Emir Çoban kumandasında gönderdiği bir ordu tarafından bastırılır. Filmde Bursa'da hizmet verdiği söylenen Pervane hakkında böyle bir bilgi yoktur. Hayatı boyunca Yakın doğuda diplomatik görevlerde bulunmuş, İlhanlılar tarafından 1277'de öldürülmüştür. Film beylikler isyanının bitiminde geçmektedir.Emir Çoban, oğlu Demirtaş (Tatar) Rum Eyaletleri Valisi yapıp Tebriz’e dönmüştür. Timurtaş da daha sonra halife tarafından öldürülmüştür. Filmin son çeyreğinde bu belli olur. Filmin en başında Tatar'ın veziri olarak görünen ve aslen Uygur Türklerinden olan Eretna Bey(Muhittin Korkmaz ), İlhanlılar’ın hizmetine girmişti. İlhanlılar’ın Anadolu Genel Valisi olan Demirtaş (Tatar) ’ın yanında uzun yıllar çalışmıştır. Anadolu valisi olduğu filmin sonlarına doğru kendisi(Muhittin Korkmaz) tarafından söylenir. Daha sonra kendi adıyla anılacak bir beylik kurmuştur.

 

Yorumunuzu benimle paylaşın

En Yeniler

Shezofren Seçimler

Popüler

Shezofren Tasarımlar